PDA

! FORUMDAN YARARLANMAK İÇİN ÜYE OLUN !
ÜYELİK İÇİN BURAYA TIKLAYARAK GEREKLİ ALANLARI DOLDURUN

FORUMA GİT : Önce sağlık !!!


xtrails
09-07-2006, 11:17
Ağrı Kesiciler

Ağrı; kişinin yaşam kalitesini bozan, fiziksel olarak kısıtlayan, üretici konumdan uzaklaştıran, psikolojik açıdan zorlayan, uyku bozukluklarına neden olan ve aslında yaşamsal önemi olan fizyolojik bir fonksiyondur.

Uluslararası Ağrı Araştırmaları Birliği (IASP) ağrıyı; "olası veya var olan doku hasarına eşlik eden veya bu hasar ile tanımlanabilen, hoş olmayan, duyusal ve emosyonel bir deneyim" olarak tanımlamıştır.

Aynı şiddetteki ağrı, kişiden kişiye değişen şiddette ağrı oluşturduğu gibi, aynı kişide bile değişik şartlarda değişik şiddette ağrı oluşturabilmektedir.
Melzack ve Casey tarafından ağrının üç boyutu tanımlanmıştır.
1. Duyusal boyut,
2. Hissi boyut,
3. Bilişsel boyut.

Ağrının ölçümü ve değerlendirilmesi, ağrılı hastanın tanı ve tedavisinde önemli bir basamaktır. Ağrının düzenli aralıklarla, tedavi öncesinde ve sonrasında, doz ve tedavi değişikliklerinde değerlendirilmesi uygun olur.

Ağrı kesicilerinin tıbbi adı analjeziktir. Analjezik sözcüğü Eski Yunanca'da ağrısızlık anlamına gelmektedir. Algesia-ağrı sözcüğünden türetilmiştir.

Analjezikler hangi nedenle olursa olsun, doğrudan ağrıyı önlemek amacıyla kullanılan ilaçlardır. Ağrı kesiciler hemen her ülkede en çok kullanılan ilk beş grup ilaç içine girmektedir Ağrılı olaylar hekime başvuru nedenleri arasında ilk sırayı almakta ve analjezikler de antibiyotiklerden sonra en sık reçete edilen ilaçlar arasındadır.

Kullanılan analjezikleri başlıca üç ana gruba ayırmak mümkündür.

Merkez sinir sisteminde ağrı algılanmasını değiştiren ilaçlar: Bu grup ilaçlar daha çok iç organlardan kaynaklanan şiddetli ağrılarda, yanık ve doku tahribatı ile ortaya çıkan şiddetli ağrılarda ve kanser ağrılarında kullanılır (örn; morfin).

Periferik mekanizmalarla ağrıyı önleyen ilaçlar: Daha çok kas iskelet sistemi ağrılarında kullanılan ilaçlar: Ağrı kesici özelliklerinin yanı sıra ateş düşürücü ve inflamasyon (yangı) giderici etkileri vardır.

Analjezikler şuur kaybına neden olmadan sinir sistemini etkileyerek ağrıyı kesen ilaçlardır. Analjezik ilaçlar arasında en sık kullanılan grup olan nonsteroid anti-inflamatuvar (NSAİ) ilaçlar, analjezik etkileri yanında antipiretik (ateş düşürücü etki) ve anti-inflamatuvar (inflamasyon önleyici) etkiler de göstermektedir.

Klinikte ağrıya yaklaşım nasıl olmalıdır?

Ağrı, sadece bir semptom olduğuna göre, öncelikle buna neden olan olayın saptanıp ortadan kaldırılması düşünülmelidir. Hastanın durumu incelendikten sonra, hastanın yaşam kalitesini artırmak ve iş gücü kaybını önlemek için gerekli ağrı kesiciler kullanılmalıdır.

Her hasta için en az yan etki oluşturacak en uygun doz seçilmelidir. Analjezik seçiminde önemli faktörlerden birisi de ağrının şiddetidir.

Ağrı kesiciler nasıl etki gösterir?

Analjeziklerin etkisi hastadan hastaya, ağrı şiddetine, tipine göre farklılık gösterir. Bazıları ağrıyı yara yerinde dindirirken, diğerleri de sinir uçlarından beyne giden ağrı sinyallerini engeller.

Ağrı kesicilerin avantajları nelerdir?

Analjezikler, hafif ile şiddetli ağrılarla baş etmenin çabuk ve etkili bir yoludur. Çoğu analjeziklerin etkisi, tablet halinde alınmalarından 30-60 dakika sonra başlar. Damardan yada iğne ile verilen ağrı kesiciler genellikle çok daha hızlı etki gösterir.

İdeal bir ağrı kesici ilacın özellikleri ne olmalıdır?

Ağızdan verildiği zaman etkili olması, ağrı kesici özelliğinin kuvvetli olması, yan etkilerinin az olması, alışkanlık ve bağımlılık yapmaması, ilacın kontrol altında tutulabilmesi ve bir zehirlenme anında panzehirinin bulunabilmesidir.

Ağrı Kesicilerin kullanım miktarı (dozu) ve uygulama yolu nasıl olmalıdır?

Alınacak doz, kullanılan analjeziğin türüne ve hangi durum için kullanıldığına bağlıdır. Uzun süre tedavi olacak hastalarda öncelikle oral yol (ağız yolu) tercih edilmelidir. Çoğu kez tablet ya da kapsül şeklinde oral yolla kullanılmaktadırlar. Bununla beraber, hastada bulantı, kusma, yutma güçlüğü gibi belirtiler varsa sıvı, fitil ve iğne yolu ile ağrı kesiciler kullanılabilir.

Doktorunuz başka türlü bir talimat vermedikçe, ambalajdaki ya da ilacın ilişiğindeki kullanım talimatına uyulması gerekmektedir.

Analjezikleri kullanırken nelere dikkat etmek gerekir?

En çok tüketilen ilaç gruplarından biri olan analjeziklerin kullanım ilkeleri her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Analjezikler düzenli saat aralıkları ile alınmalı. Analjezikler her seferinde ağrı başladıktan sonra değil, ağrı başlamadan verilmesi gerekir.

Ağrı kesicilerin gelişigüzel kullanılması sonucunda hem yeterli bir iyileşme sağlanamaz. Birçok hasta ağrı kesicileri hekime danışmadan kendi kendine aldığı için bunun sonunda istenmeyen yan etkiler ortaya çıkmaktadır.

Önerilen dozun üzerinde kullanıldığında ağrı kesici etki artmaz, ancak yan etkilerin (ilacın istenen etkileri dışında ortaya çıkan istenmeyen etkiler) oranı artar. Hepsinin atılımı böbrek ve karaciğer yolu ile olmaktadır.

Ağrı kesiciler genellikle uzun süre veya yanlış kullanılmasına bağlı olarak mideyi tahriş edip bazı vakalarda hazımsızlığa, ülsere ya da kanamaya yol açabilmektedirler. Bu nedenle mide ve barsak problemi olan kişilerin ağrı kesicileri yemekten sonra almalıdırlar. Ağrı kesiciler aktif ya da geçirilmiş mide-barsak problemi olanlarda, koagülasyon (kan pıhtılaşma) bozukluğu olanlarda, gebelikte ve allerjik reaksiyonu olanlarda dikkatle kullanılmalıdır.

Kaynak: Oğuz Kayaalp; Tıbbi Farmakoloji I-II, Hacettepe Üniversitesi Kütüphanesi


Jinekolojide ise bu ilaçların başlıca iki kullanım alanı vardır:

• Dismenore (özellikle primer dismenore),
• Postoperatif ağrı.

Dismenore tipik olarak kanamanın ikinci üçüncü günü ortadan kalktığı için NSAİ ilaca kısa süreli ihtiyaç duyulur ve buna bağlı olarak tipik gastrointestinal yan etkiler genellikle oluşmaz

Dismenore reprodüktif çağda rastlanan en sık jinekolojik sorundur, %90'lara varan oranlarda prevalanslar bildirilmiştir. Bazı hastalarda günlük aktiviteleri bile kısıtlamaktadır. Yine adölesanların ve genç erişkinlerin okul ve iş devamlarını engelleyen nedenler arasında da ilk sırada yer almaktadır.

Sağlık kuruluşlarının farklı kliniklerine başvuran hastaların pek çoğunun ortak yakınması.

Ağrı, çok boyutlu bir deneyimdir. Nörofizyolojik, biyokimyasal, psikolojik, etnokültürel, dinsel, bilişsel ve çevresel boyutları olan karmaşık bir duyumdur. Bu nedenle de ölçülmesi, değerlendirilmesi, araştırılması ve sınıflandırılması da son derece zordur.

Ağrının sadece şiddeti değil tüm özellikleri değerlendirilmelidir. Ağrının süresi, lokalizasyonu, somatosensöriyal özellikleri ve eşlik eden emosyonel belirtileri de dikkate alınmalıdır. Ağrı değerlendirmesi medikal veya girişimsel tedavi adayı olan tüm hastalarda yapılmalıdır. Ağrı ölçümleri hasta veya hekim tarafından veya her ikisi tarafından uygulanabilir. Ağrı ölçümünde kullanılacak yöntemin belirlenmesinde dikkate alınması gereken özellikler; yöntemin geçerli ve güvenilir olması, basit ve kolay anlaşılabilir olması, hasta ve hekime ek yük getirmemesi, tedavi etkinliğini gösterebilmesidir.

Dr. Çeliker: Bu aşamada Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'nün kanser ağrıları için tanımladığı ancak diğer ağrılarda da kullanılabilen basamak sistemi dikkate alınmalıdır.

Ağrı yaygın bir semptomdur. İsveç'te yapılan bir epidemiyolojik çalışmada kronik ağrı prevalansı %54 civarında bulunmuştur.

Non-opioidler aynı zamanda narkotik olmayan analjezikler olarak da bilinir. Bu tür ilaçları genellikle hafif baş ağrısı, kas ve eklem ağrısı ve âdet ağrılarını gidermek için kullanılır. Birçok non-opioid analjezikler eczanelerden ve süpermarketlerden reçetesiz satın alınabilir.

Non-steroid antienflamatuar ilaçlar (NSAID'ler) olarak bilinen bu ilaçlar arasında aşağıdakiler sayılabilir:

• Aspirin (NSAID),
• Diklofenak (NSAID),
• İbuprofen (NSAID),
• İndometasin (NSAID) ve
• Naproksen (NSAID).

Kaynak : Painkillers_TU_unclean | Turkish | Translated March 05 Page 3 of 6 © NHS Direct 2005


Nonopioid Analjezikler

Morfin ve benzeri ilaçlar narkotik analjezikler olarak adlandırılırken bu gruptaki ilaçlar nonnarkotik ya da nonopioid analjezikler olarak isimlendirilirler.

Bu ilaçların antipiretik ateş düşürücü, antiinflamatuar yangın giderici özellikleri vardır. Prototipi aspirin olan bu grup birçok ağrıda, günlük yaşamda yaygın olarak ve genellikle hekim kontrolünün dışında kullanılmaktadır. Hekim kontrolünün dışında kullanıldığı için bir çok yan etkileri de beraberinde getirmektedir.

Antiinflamatuar Etki: İnflamasyon (yangı) çeşitli uyaranlara (viral, bakteriyel, mantar, harabiyet, darbe) karşı yanıt olarak başlayan, aslında bedeni korumaya yönelik bir işlevdir. Bununla birlikte çeşitli hastalıklara eşlik eden inflamasyon hareket kısıtlanmasına ve ağrıya neden olur. İnflamasyon sırasında salgılanan ve prostaglandin adı verilen maddeler bölgeyi ağrılı uyaranlara karşı hassas hale getirirler.

Aspirin ve benzeri ilaçlar inflamasyon sırasında salgılanan prostaglandin sentezini inhibe ederek etkili olmaktadırlar. Baş ve diş ağrıları, artrit ve kas ağrılarında belirgin etkileri vardır. Antipiretik analjeziklerin diğer önemli bir özelliği ateş düşürücü olarak kullanılabilmektedir. Antipiretik analjezikler yükselmiş vücut ısısını düşürürken normal vücut ısısı üzerinde etkili olmazlar.

Analjezik nedir?

Analjeziklerin çeşitli özellikleri vardır. Bu ilaçların bir kısmı ağrılı uyaranın merkezi sinir sistemine iletimini engellerken bir kısmı ağrının eskisi kadar zarar vermemesini sağlar. Bir kısmı hastayı tedirginlikten kurtarır.

Hangi tip ağrılarda hangi tip analjezik (ağrı kesici) kullanılmalı?

Ağrı kesiciler; ağrı şiddetine, tipine, yerine, süresine göre farklı özellikler gösterir. Bu nedenle, analjezikler alınırken son derece dikkatli bir inceleme gerektirir. Hangi ağrı olursa olsun, ilk adım en hafif analjezikten başlamak olmalı. Dünya Sağlık Örgütü bunun için merdiven sistemini öneriyor. Hafif etkili ilaçlar yeterli olmadığı taktirde, daha kuvvetli ilaçlara geçilmelidir. Diğer önemli bir nokta; ağrının kökeni ve temel nedenidir. Örneğin; kasların aşırı kasılmasına bağlı ağrılarda kas gevşeticiler daha iyi sonuç verirken, kuvvetli analjezikler yetersiz kalır.



[Sadece Kayıtlı Üyelerimiz Linkleri Görebilmektedirler]