hulya
07-02-2008, 10:01
Şişmanlığın toplumsal bir sorun halini aldığı günümüzde aşırı kilolar yalnız yetişkinleri değil, çocukları da tehdit ediyor. Giderek daha çok çocuk şişmanlar arasında yerini alıyor.
Her yedi çocuktan birinin obez olduğunu dile getiren İtalyan Yetişme Bozuklukları Enstitüsü Profesör Alessandro Sartorio, ideal kilonun üzerinde olan bütün çocuklar düşünüldüğünde bu oranın yüzde 20 lere fırladığını vurguluyor. Bu çocukların yarısının, ilerde obez yetişkinler olacağı düşünüldüğünde tehlikenin boyutları daha iyi anlaşılıyor.
İDEAL DİYET
Zayıflaması gereken çocuklara uygun günlük bir liste… Yemeklerin miktarı, çocuğun yaşına ve kilo fazlasına göre
- Kahvaltı: Bir fican süt veya bir ufak yoğurtla hazırlanmış tahıl gevreği, bir bardak portakal suyu…
- Kuşluk: Bir meyve veya bir paket kraker ya da bir parça salamlı yarım sandviç ekmeği… - Öğle: Bir tabak makarna, bir parça tavuk/hindi, üzerine az yağ gezdirilmiş limonlu salata ve bir meyve…
- İkindi: Bir parça meyve veya çayın yanında bisküvi ya da bir bardak süt…
- Akşam: Bir tabak sebze püresi veya pilav, bir parça buharda pişmiş balık, bir tabak sebze yemeği, bir meyve…
YAĞ YASAĞI
Daha ciddi durumlar söz konusu olduğunda kurallar da değişiyor. Bu hallerde her türlü katı yağın kullanımı yasaklanırken, sıvı yağlar günde 1 yemek kaşığıyla sınırlanıyor. Kızarmış yiyeceklere ve yağlı tencere yemeklerine de izin yok. Bunun yerine buharda ve ızgarada pişirilmiş yemekler yenebiliyor. Egzersiz daha da önem kazanıyor. Zayıflamak için fiziksel aktivite şart… çocuklara en uygun egzersizlerin başında yüzme geliyor. Ayrıca her tür spor tavsiye ediliyor, ancak çocuğun yaptığı sporu sevmesi ve haftada birkaç defa yapması çok önemli. Hepsi bu kadar da değil… Çocuğun gün boyu hareketli olması gerekiyor. Bunun için örneğin, çocuğunuzu okula götürüp getirirken yürütmeyi deneyebilirsiniz. Her gün 20 dakikalık bir yürüyüş, çok iyi bir egzersiz olacaktır.
***************************
Göze alınması gereken diğer bazı unsurlar olsa da yetişikinler için kullanılan yağ oranı ve benzeri durumları ölçme amaçlı BMI standartları kilolu ergenlerde de kullanılabilir. Ergenlikte etnik değişkenler, büyüme zamanları ve normal yağ seviyelerinin üstünde olma bu ölçümlerde eşitsizliklere neden olabilir.
Çocuklarda Obezitenin Nedenleri ve Risk Faktörleri
Doğum kaynaklı nedenler: Çocuğun kilolu olmasıyla doğum arasındaki ilişkiyi bilidiren bazı çalışma sonuçları şöyledir:
•Düşük kiloyla dünyaya gelme ve kilo problemleri arsında bağlantı kuran bazı çalışmalar vardır. 2000'de Britanya'da yer alan bir çalışmaya göre bazı nedenlerden dolayı (anne rahminin küçüklüğünden dolayı gelişememe gibi) düşük kiloyla doğan çocuklarda bebeklikle 2 yaş arasında doğal bir hızlı büyüme ve kilo artışı söz konusu olmaktadır.
•Afro-amerikan bir çocukla yapılan çalışmada hamilelikte aşırı kilo durumunun daha sonra kilo artışında risk taşıdığı ve doğumdaki düşük kilonun sorun olmadığı söylenmiştir.
•Bazı çalışmalara göre ise; çocuğun uzun süre ve özel olarak anne sütüyle beslenmesi çocuklukta obezite riskini azaltmada yardımcı olabilir.
Sosyo-ekonomik ve Kültürel Faktörler: Medya odaklı kültürlerde çocuklar abartılı yemek reklâmları ve video oyunlarından oldukça fazla etkilenip, incinebilirler. Ve maalesef ne medyanın ne de eğitim sisteminin egzersiz ve sağlıklı yiyecekleri içeren yararlı alternatifleri sunacak finansal destekli programları mevcut. Kültür kaynaklı bazı problemler aşağıdaki gibidir:
•Şeker önemli bir problemdir. Asitli içecekler, diğer tatlandırılmış içecekler ve meyve suları çocukluk obezitesine en büyük sebeplerdendir. 2001'de yapılan bir çalışma düzenli olarak asitli içmenin çocuklukta obezite riskini %60 oranında arttırmakta olduğunu göstermiştir.
•Aşırı televizyon izleme çocuklarda obezitede kritik bir rol oynar. Özellikle de kızlar ve azınlık niteliği taşıyan kesimlerin çocuklarında. Yine 2001'deki çalışmaya göre obezite oranının en düşük olduğu çocukların günde en fazla 1 saat televizyon izleyenler olduğu ve oranın en yüksek olduğu çocuklarınsa günde dört saat veya daha fazla izleyenlerde olduğu tespit edilmiştir.
•Çalışmalar çocukların dar gelirli ailelerden gelmesi ve düşük zihinsel desteğin obezitenin gelişmesinde önemli bir faktör olduğunu ortaya koymuştur.
Anne-baba Etkisi: Anne babada var olan obezite oldukça büyük bir risk faktörüdür. Fakat riskin genetik mi yoksa çevresel bir faktör mü olduğu bilinmemektedir.
•3 yaşındaki bir çocuğun annesi obez ise çocuk zayıf bile olsa daha sonra obez olma ihtimali %30'dur.
•Aynı şekilde, anne babada obezite problemi olması, genç çocukların yetişkinlikte obezite riskini iki katına çıkarmaktadır.
•Ancak daha ileriki yaştaki çocuklarda ve ergenlerde anne baba faktörü teşhis için daha düşük etken halini almaktadır.
Çocuklarda Obezite ve Kilo Sorunuyla Başa Çıkma
Çocukluk obezitesinin en iyi tedavi yöntemleri ilaçsız, diyeti de içeren çoklu bir disiplin yaklaşımı, davranış değiştirme ve egzersizle gerçekleşenlerdir.
•Hemen hemen her çocuğun hiç sağlıklı olmayan abur cubur alışkanlığı vardır. Aslında iki ya da üç kere ağır yemekler yemektense hafif yemekler ve sıkça yemek en sağlıklısıdır, bu tarz bir yeme alışkanlığının daha ince kalmanın yanısıra kolesterol profilini de olumlu etkilediği açıklanmıştır. Anne-babalar yüksek oranda şekerli ve ticari paketli hafif yemeklerden, soda ve tatlandırılımış içecek ve “fast food” tarzı yemeklerden kaçınmalıdırlar.
•Anne-babalar kilolu oldukları için çocuklarını eleştirmemelidirler. Bu tür durumlar çocukta sağlığa daha büyük zararlara neden olabilecek türde yeme bozukluklarına yol açabilir.
•Fiziksel etkinlikler ve diyetlere bile gerek kalmadan, televizyon izlemeyi, video oyunlarını ve biligisayar kullanımını en aza indirgemek (haftada birkaç saat gibi) oldukça yararlı olacaktır.
•Daha küçük çocuklar için trafik ışığı diyetini deneyin. Onların kalori durumuna bağlı olarak durdurma ışıklarıyla yemek düzenlenir. Örneğin; yeşil “devam et”, sarı “dikkatli ye” ve kırmızı “dur” uyarı anlamlarını taşır.
•2000 de yapılan bir çalışmada, obez çocuklarda düşük glisemik içerikli diyetler sabit yağ azaltıcı diyet türlerinden daha iyi olabileceğini bulunmuştur. Böyle bir diyet kan şekerini diğerlerinden daha yavaş şekilde yükselten karbonhidratlara odaklanır. Bu diyet türü zaman zaman diabette kullanılmaktadır
ALINTI
Her yedi çocuktan birinin obez olduğunu dile getiren İtalyan Yetişme Bozuklukları Enstitüsü Profesör Alessandro Sartorio, ideal kilonun üzerinde olan bütün çocuklar düşünüldüğünde bu oranın yüzde 20 lere fırladığını vurguluyor. Bu çocukların yarısının, ilerde obez yetişkinler olacağı düşünüldüğünde tehlikenin boyutları daha iyi anlaşılıyor.
İDEAL DİYET
Zayıflaması gereken çocuklara uygun günlük bir liste… Yemeklerin miktarı, çocuğun yaşına ve kilo fazlasına göre
- Kahvaltı: Bir fican süt veya bir ufak yoğurtla hazırlanmış tahıl gevreği, bir bardak portakal suyu…
- Kuşluk: Bir meyve veya bir paket kraker ya da bir parça salamlı yarım sandviç ekmeği… - Öğle: Bir tabak makarna, bir parça tavuk/hindi, üzerine az yağ gezdirilmiş limonlu salata ve bir meyve…
- İkindi: Bir parça meyve veya çayın yanında bisküvi ya da bir bardak süt…
- Akşam: Bir tabak sebze püresi veya pilav, bir parça buharda pişmiş balık, bir tabak sebze yemeği, bir meyve…
YAĞ YASAĞI
Daha ciddi durumlar söz konusu olduğunda kurallar da değişiyor. Bu hallerde her türlü katı yağın kullanımı yasaklanırken, sıvı yağlar günde 1 yemek kaşığıyla sınırlanıyor. Kızarmış yiyeceklere ve yağlı tencere yemeklerine de izin yok. Bunun yerine buharda ve ızgarada pişirilmiş yemekler yenebiliyor. Egzersiz daha da önem kazanıyor. Zayıflamak için fiziksel aktivite şart… çocuklara en uygun egzersizlerin başında yüzme geliyor. Ayrıca her tür spor tavsiye ediliyor, ancak çocuğun yaptığı sporu sevmesi ve haftada birkaç defa yapması çok önemli. Hepsi bu kadar da değil… Çocuğun gün boyu hareketli olması gerekiyor. Bunun için örneğin, çocuğunuzu okula götürüp getirirken yürütmeyi deneyebilirsiniz. Her gün 20 dakikalık bir yürüyüş, çok iyi bir egzersiz olacaktır.
***************************
Göze alınması gereken diğer bazı unsurlar olsa da yetişikinler için kullanılan yağ oranı ve benzeri durumları ölçme amaçlı BMI standartları kilolu ergenlerde de kullanılabilir. Ergenlikte etnik değişkenler, büyüme zamanları ve normal yağ seviyelerinin üstünde olma bu ölçümlerde eşitsizliklere neden olabilir.
Çocuklarda Obezitenin Nedenleri ve Risk Faktörleri
Doğum kaynaklı nedenler: Çocuğun kilolu olmasıyla doğum arasındaki ilişkiyi bilidiren bazı çalışma sonuçları şöyledir:
•Düşük kiloyla dünyaya gelme ve kilo problemleri arsında bağlantı kuran bazı çalışmalar vardır. 2000'de Britanya'da yer alan bir çalışmaya göre bazı nedenlerden dolayı (anne rahminin küçüklüğünden dolayı gelişememe gibi) düşük kiloyla doğan çocuklarda bebeklikle 2 yaş arasında doğal bir hızlı büyüme ve kilo artışı söz konusu olmaktadır.
•Afro-amerikan bir çocukla yapılan çalışmada hamilelikte aşırı kilo durumunun daha sonra kilo artışında risk taşıdığı ve doğumdaki düşük kilonun sorun olmadığı söylenmiştir.
•Bazı çalışmalara göre ise; çocuğun uzun süre ve özel olarak anne sütüyle beslenmesi çocuklukta obezite riskini azaltmada yardımcı olabilir.
Sosyo-ekonomik ve Kültürel Faktörler: Medya odaklı kültürlerde çocuklar abartılı yemek reklâmları ve video oyunlarından oldukça fazla etkilenip, incinebilirler. Ve maalesef ne medyanın ne de eğitim sisteminin egzersiz ve sağlıklı yiyecekleri içeren yararlı alternatifleri sunacak finansal destekli programları mevcut. Kültür kaynaklı bazı problemler aşağıdaki gibidir:
•Şeker önemli bir problemdir. Asitli içecekler, diğer tatlandırılmış içecekler ve meyve suları çocukluk obezitesine en büyük sebeplerdendir. 2001'de yapılan bir çalışma düzenli olarak asitli içmenin çocuklukta obezite riskini %60 oranında arttırmakta olduğunu göstermiştir.
•Aşırı televizyon izleme çocuklarda obezitede kritik bir rol oynar. Özellikle de kızlar ve azınlık niteliği taşıyan kesimlerin çocuklarında. Yine 2001'deki çalışmaya göre obezite oranının en düşük olduğu çocukların günde en fazla 1 saat televizyon izleyenler olduğu ve oranın en yüksek olduğu çocuklarınsa günde dört saat veya daha fazla izleyenlerde olduğu tespit edilmiştir.
•Çalışmalar çocukların dar gelirli ailelerden gelmesi ve düşük zihinsel desteğin obezitenin gelişmesinde önemli bir faktör olduğunu ortaya koymuştur.
Anne-baba Etkisi: Anne babada var olan obezite oldukça büyük bir risk faktörüdür. Fakat riskin genetik mi yoksa çevresel bir faktör mü olduğu bilinmemektedir.
•3 yaşındaki bir çocuğun annesi obez ise çocuk zayıf bile olsa daha sonra obez olma ihtimali %30'dur.
•Aynı şekilde, anne babada obezite problemi olması, genç çocukların yetişkinlikte obezite riskini iki katına çıkarmaktadır.
•Ancak daha ileriki yaştaki çocuklarda ve ergenlerde anne baba faktörü teşhis için daha düşük etken halini almaktadır.
Çocuklarda Obezite ve Kilo Sorunuyla Başa Çıkma
Çocukluk obezitesinin en iyi tedavi yöntemleri ilaçsız, diyeti de içeren çoklu bir disiplin yaklaşımı, davranış değiştirme ve egzersizle gerçekleşenlerdir.
•Hemen hemen her çocuğun hiç sağlıklı olmayan abur cubur alışkanlığı vardır. Aslında iki ya da üç kere ağır yemekler yemektense hafif yemekler ve sıkça yemek en sağlıklısıdır, bu tarz bir yeme alışkanlığının daha ince kalmanın yanısıra kolesterol profilini de olumlu etkilediği açıklanmıştır. Anne-babalar yüksek oranda şekerli ve ticari paketli hafif yemeklerden, soda ve tatlandırılımış içecek ve “fast food” tarzı yemeklerden kaçınmalıdırlar.
•Anne-babalar kilolu oldukları için çocuklarını eleştirmemelidirler. Bu tür durumlar çocukta sağlığa daha büyük zararlara neden olabilecek türde yeme bozukluklarına yol açabilir.
•Fiziksel etkinlikler ve diyetlere bile gerek kalmadan, televizyon izlemeyi, video oyunlarını ve biligisayar kullanımını en aza indirgemek (haftada birkaç saat gibi) oldukça yararlı olacaktır.
•Daha küçük çocuklar için trafik ışığı diyetini deneyin. Onların kalori durumuna bağlı olarak durdurma ışıklarıyla yemek düzenlenir. Örneğin; yeşil “devam et”, sarı “dikkatli ye” ve kırmızı “dur” uyarı anlamlarını taşır.
•2000 de yapılan bir çalışmada, obez çocuklarda düşük glisemik içerikli diyetler sabit yağ azaltıcı diyet türlerinden daha iyi olabileceğini bulunmuştur. Böyle bir diyet kan şekerini diğerlerinden daha yavaş şekilde yükselten karbonhidratlara odaklanır. Bu diyet türü zaman zaman diabette kullanılmaktadır
ALINTI
