TÜRK Ulusal İşletim Sistemi : Pardus - Pardus Linux Pars Gibi Linux
http://cekirdek.uludag.org.tr/~umut/basin/web/buton2.png

Birçoğumuzun duyduğu ancak kimi zaman merak ederek kurduğu, kimi zamansa bilgisayarımı acaba bozarmıyım diye korktuğu bir kavram olan bu sistem; serbestçe dağıtılabilen, çokgörevli, çok kullanıcılı UNIX işletim sistemi türevidir. (Unix İşletim Sistemi demek; Unix, çok kullanıcılı (multiuser) ve aynı anda birçok işi yapabilen (multitasking) bir işletim sistemidir.) Linux, Internet üzerinde ilgili ve meraklı birçok kişi tarafından ortak olarak geliştirilmekte olan ve başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere birçok platformda çalışabilen ve herhangi bir maliyeti olmayan bir işletim sistemidir.

UNIX 70'li yılların ortalarında büyük bilgisayarlar üzerinde çok kullanıcılı bir işletim sistemi olarak geliştirilmiştir. Zaman içerisinde yayılmış ve birçok türevi ortaya çıkmıştır. UNIX ismi UNIX Research Laboratories INC şirketinin tescilli markası olduğundan dolayı birçok şirket, aynı temele dayanan işletim sistemleri için değişik isimler kullanagelmişlerdir. Örnek olarak

Hewlett-Packard HP-UX
IBM AIX
Sun Microsystems SunOS

kullanmaktadırlar. Bugün kişisel bilgisayarlardan süper bilgisayarlara kadar biçok bilgisayar için yazılmış bulunan UNIX türevleri mevcuttur. Ne var ki bu türevlerin çoğu gelişimi belirli bir noktada durmuş ve yüksek fiyatla satılan ticari yazılımlardır.

Linux, temel olarak Finlandiya Üniversitesinde öğrenci olan Linus Torvalds'ın ve Internet üzerinde meraklı bir çok yazılımcının katkıları ile geliştirilmiştir. Linux gelişimi açık bir şekilde yapılmaktadır. Bunun anlamı, işletim sisteminin her aşaması açık olarak Internet üzerinde yayınlanmakta, dünyanın dört bir yanında kullanıcılar tarafından test edilmekte, hataları ve eksiklikleri tesbit edilerek düzeltilmekte ve geliştirilmektedir. Zaman zaman bu deneme aşamaları belirli bir noktada durdurulur ve güvenilir bir işletim sistemi sunulup, geliştirme için ayrı bir seriye devam edilir. Geliştirmede yer alan bu açıklık Linux'un en büyük avantajlarından biridir. Gelişimi evrimseldir, hatalar anında kullanıcılar tarafından tesbit edilip rapor edilmekte ve birçok kişinin katkısıyla düzeltilmektedir. Bazı işletim sistemi sürümleri saatler içerisinde güncellenebilmektedir.

Linux, Andy Tannenbaum tarafından geliştirilmiş olan Minix işletim sistemine dayanmaktadır. Linus Torvalds boş zamanlarında Minix'ten daha iyi bir Minix işletim sistemi yaratmak düşüncesiyle 1991 Ağustos sonlarında ilk çalışan Linux çekirdeğini oluşturdu. 5 Ekim 1991 tarihinde 0.02 sürümü Linux ilk defa tanıtıldı. Linus, comp.os.minix haber grubuna gönderdiği yazıda yeni bir işletim sistemi geliştirmekte olduğunu ve ilgilenen herkesin yardımını beklediğini yazmıştı. İşletim sisteminin çekirdeği için verilen numaralar kısa sürede bir standart kazandı. a.x.y seklinde belirtilen çekirdek türevlerinde y bulunulan seviyeyi, x gelişim aşamasını göstermektedir. Tek sayılı x'ler geliştirme aşamalarını çift sayılı x' ler ise güvenilir Linux çekirdeklerini göstermektedirler. a ise değişik Linux sürümlerini belirtir. Bu yazının hazırlandığı Ağustos 1997 içerisinde en son güvenilir (kararlı) Linux çekirdeği 2.0.30, en son gelişim aşamasındaki çekirdek ise 2.1.47'dir.

Linux'un Kullanım Amaçları
Ücretsiz olarak dağıtılıyor ve gelişiminin hala devam ediyor olması biçcok kişinin Linux'un profesyonel alanlarda kullanılamayacağının düşünmesine yol açmaktadır. Oysa Linux işletim sistemini kullanan bilgisayarlar özel kullanım başta olmak üzere birçok alanda yaygın olarak kullanılmaktadırlar.

Kişisel Kullanım
Linux evinde veya işinde UNIX işletim sistemi altında çalışmak isteyenler için ideal bir platformdur. Özellikle işi veya eğitimi sırasında UNIX platformlar altında çalışmak, uygulamalar kullanmak veya yazılım geliştiren kişiler kendi kişisel bilgisayarlarında benzer ortamı yakalayabilmekte ve işlerini kendi kişisel bilgisayarlarında gerçekleştirebilmektedirler. Bunlara ek olarak Linux altında yer alan uygulamalar giderek sıradan bir kullanıcı için bile bu işletim sisteminin ilgi çekici hale gelmesini sağlamaktadır. Gelişimleri henüz tamamlanmamış olmasına rağmen, herhangi bir kişisel bilgisayardan beklenebilecek yazı editörleri, hesap cetvelleri, çizim yazılımları, veri tabanları birçok ihtiyaca cevap verecek düzeye gelmiştir. Örneğin LaTeX kullanıcıları MS-DOS altında buldukları desteğin çok daha fazlasını Linux altında bulabilmektedirler.

Internet Sunucusu
Linux doğrudan TCP/IP desteği ile gelmektedir. Bu yönü ile TCP/IP temelli bilgisayar ağlarında hem istemci hem de sunucu olarak yaygın kullanım bulmuştur. Üzerinde hali hazırda bulunan servislerin çeşitliliği, yeni çıkan servislere hızlı ayak uydurması, kolay yapılandırılabilmesi ve özellikle de düşük maliyeti sebebi ile yaygın olarak Internet servislerinin verilmesi amacıyla kullanılmaktadır. Zamanla verdiği ağ servisleri başka protokollere destek verecek sekilde genişletilmiştir. Şu anda Linux


WWW sunucu
DNS sunucu
NFS sunucu
NIS sunucu
X Pencere sunucu
BOOTP sunucu
SMTP sunucu
FTP sunucu
listitemST sunucu
NEWS sunucu

gibi yaygın TCP/IP servislerinin yanısıra


NOVELL sunucu (Novell protokolü kullanarak disk ve yazıcı servisi)
SAMBA sunucu (Windows 3.1, Windows95, Windows NT ve WfW için disk ve yazıcı servisi)
APPLETALK sunucu (MacOS kullanan Apple makinalar için disk ve yazıcı servisi)

verebilmektedir.

Ağ Elemanı
Linux yazılım desteği ile birçok ağ elemanının yerine geçebilecek bir alternatif olarak kullanılabilmektedir. Birden fazla ağın birbirine bağlanması amacıyla bir yönlendirici (router) olarak da kullanılabilmektedir. Özellikle farklı protokoller arası bir geçiş elemanı olarak yaygın şekilde Linux'tan yararlanılmaktadır. Ayırca yönlendirici olarak kullanıldığında kolaylıkla güvenlik amacıyla güvenlik duvarı (firewall) olarak yapılandırılabilmektedir. Buna ek olarak bir ağ üzerinde bulunan iki segmanın trafiğini birbirinden ayıran bir köprü (bridge) olarak da hizmet verebilmektedir. Birçok kurumda bir veya daha çok modemin bağlanması amacıyla bir terminal sunucu (terminal server) olarak Linux kullanılmaktadır.

Linux'un Getirileri ve Götürüleri

Pekçok insan, ``neden Linux?'' diye sorabilir. Belki de cevap önce kullanıcının kendini tanıması ile bulunabilir. Değişik yerlerde Linux kullanılması ve bunun sonuçları hakkında gözlemlediklerimizin ışığı altında çok kabaca:

Eğer,

Bilgisayarla ilişkiniz belirli paket programlara dayanıyorsa, bilgisayar kullanmak için bilgisayar konusunda bilgi sahibi olmanız gerektiğine inanmıyorsanız, bilgisayar ile uğraşmak hoşunuza gitmiyorsa, sorunlarınızı kendi başınıza çözmeyi denemekten hoşlanmıyorsanız, bir sorun çıktığında para vererek de olsa bu sorununuzu birisi aracılığı ile çözmek istiyorsanız

Linux kesinlikle size göre değil.

Ama eğer,

Bilgisayarınızla ilgilenmekten hoşlanıyorsanız, bilgisayarda çıkan problemlerle uğraşmak hoşunuza gidiyorsa, diğer işletim sistemlerinin sizi sıktığına ve sınırladığına inanıyorsanız, donanımınızdan daha çok performans istiyorsanız, UNIX işletim sistemi ile çalışmayı seviyorsanız

Linux size göre olabilir.

Getirileri
UNIX işletim sistemine sahip bir bilgisayar kullanmak istiyorsanız ve bu işletim sisteminde platforma bağımlı bir yazılım kullanmıyorsanız, Linux ideal bir çözümdür.

Linux ücretsizder. Sadece işletim sisteminin maliyeti açısından değil, verdiği performans için ihtiyaç duyduğu donanım açısından da çok ucuzdur. Üstüne üstlük çok kullanılan ve bol yedek parçası bulunan bir platform altında çalıştığı için belirli bir Linux sisteminin performansını artırmak için yapılması gereken yatırım başka bir UNIX iş istasyonunu aynı oranda geliştirmek için gereken yatırıma göre çok düşüktür. Herhangi bir Sun bilgisayarın hafizasını iki katına çıkarmak için harcanacak para ile bir Linux-PC'nin hafizasını iki katına çıkarmak için harcanması gereken parayı kıyaslamayı deneyin. Fakat şirketler bazında Linux'un bedava bir işletim sistemi olması genelde gözardı edilir.

Bir Linux makine bu sayede sadece işletim sistemi açısından değil donanım olarak da ucuza gelmektedir.

Linux hızla geliştirilmektedir. Bu gelişimin en büyük yararı, eksikliklerin kullanıcıların talepleri ve çabaları sonucunda hızla giderilmesidir. Linux diğer tüm işletim sistemlerine göre belirli bir donanım için daha hızlı destek verebilmektedir.

Linux çok değişik donanımlar ve servisler icin özel olarak hazırlanır. İşletim sisteminin temelini oluşturan çekirdek kullanıcı tarafından da derlenebildiği için, bu derleme sırasında sadece kullanım amacına yönelik alt programlarla donatılır. Bu genel olarak daha sistemin performansını artırmaktadır. (Örnek olarak SCSI donanımınız yoksa çekirdeğinizde SCSI ile ilgili alt programlara yer vermezsiniz)

Dezavantajları
Linux'un serbestçe dağıtılıyor olması bir çok kişinin bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır. ``Ciddi bir şey olsa, bedava olmazdı !'' kanısı oldukça yaygındır.

Linux'un sürekli gelişiyor olması en büyük dezavantajlarından biridir. Henüz tüm ihtiyaçlara cevap vermemesi (hala Windows95 programlarını çalıştıramıyor :) ), gelişimin bazı aşamalarında topyekün değişiklikler yapılması, gelişimi takip etmek için bazen sürekli yenileme yapılması, birçok kullanıcının bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır.

Linux herhangi bir ticari destek altında gelişmemektedir. Bunun en büyük yararı işletim sisteminin ticari kaygılar taşımamasıdır. Ancak bunun yanısıra diğer işletim sistemlerinde olan teknik destek, dağıtım ve belgelendirme alanlarında eksikleri vardır. Özellikle teknik destek eksikliği, anahtar teslim çözümlere alışmış kullanıcıların çokluğu Linux kullanıcılarının sayısını sınırlayan temel faktörler olmuşlardır.

Bu konudaki eksikliği gidermek için çeşitli gönüllü kuruluşlar, kullanıcı grupları oluşmuştur. Zamanla Linux teknik desteği ticari bir konu olarak ortaya çıkmıştır. Şu anda tüm dünyada Linux çözümleri konusunda teknik destek veren danışmanlar bulunmaktadır. Bu kişiler ve kurumlar hakkında ayrıntılı bilgiyi Consultants-HOWTO belgesinde bulabilirsiniz.

Linux işletim sistemini geliştirenlerin ticari kaygılar gütmemeleri bazı ticari yazılımların Linux üzerinde gelişmemesine sebep olmuştur. Linux üzerinde belirli konularda diğer işletim sistemlerinden aşağı kalmayan yazılımlar bulunmasına rağmen, belirli bazı konularda çok zayıf kalmıştır. ( Mesela oyunlar :) )

Linux üzerinde yer alan çözümlerin hepsi, basit kullanıcıların rahatça kullanabileceği düzeyde değildir. Bazı çözümler kullanıcıların belirli bir yazılım ve işletim sistemi bilgisine sahip olmalarını gerektirmektedir.

Sonuç olarak: Biz uzun süre Linux kullandık ve çok zevk aldık. Diğer işletim sistemleri ile yapamadığımız birçok uygulamayı Linux sayesinde gerçekleştirdik. Belirli bir donanım ile gösterdiği performansın bir çok işletim sisteminin üzerinde olduğunu gördük. Ne var ki her uygulama için Linux'un ideal bir çözüm olarak ortaya çıkmadığının bilincinde olmak gerekir. Belki ilerleyen senelerde üzerinde geliştirilen uygulama yazılımları daha çok kişiyi başka işletim sistemleri kullanmaktan vazgeçirecektir.

Tarihçe
2003 yılının önemli bir bölümünde ulusal bir dağıtımın gerekliliği, dünyada benzer uygulamalar, yazılım endüstrisinin mevcut durumu ve eğilimleri araştırıldı. Ülkenin bilgi teknolojisi alanındaki insan kaynağı, yerel yazılım sanayinin yetenekleri ve rekabet unsurları incelendi. Tüm bulgular ışığında, 2003 yılı Yazı'nda, bir ulusal işletim sistemi dağıtımı oluşturmanın yerinde bir karar olduğu sonucuna varılarak somut düzeyde planlama işine girişildi.

Mevcut işletim sistemleri, başta Linux olmak üzere incelendi, açık kaynak yazılım metodolojisi ve felsefesi ayrıntılı olarak çalışıldı. Hedef, bir dağıtım oluşturmanın ötesinde, bu dağıtımı sürekli kılabilecek organizasyonel yapıyı da kurmak olduğundan yazılım endüstrisinde, özellikle açık kaynak çerçevesinde, kullanılabilecek iş modelleri irdelendi.

Bu incelemeler sonrasında, 2003 yılı Güzü'nde, Linux temelli, açık kaynaklı, olabildiğince GPL lisanslama yöntemini kullanan bir işletim sistemi dağıtımı oluşturulmasına karar verildi.

Pardus projesinin hayata geçmesi 2004 yılı başında teknik ekibin çekirdeğinin oluşturulması ile başladı. Bu aşamada Türkiye'nin Linux geçmişi, mevcut ve planlanan dağıtımlar, açık kaynak ve Linux camiası ve girişimleri de göz önüne alınarak, var olan bilgi birikimi ve deneyimden en üst düzeyde yararlanmanın yolları arandı. Sonuçta ulusal işletim sistemi geliştirilmesinde görev alması en uygun kişiler Türkiye'nin dört bir yanından seçilerek TÜBİTAK UEKAE bünyesinde katıldılar.

2004 yılının önemli bir kısmı teknik alternatiflerin değerlendirilmesi ile geçti. Farklı Linux dağıtımları incelendi, mevcut dağıtımlardaki eksiklikler, olası gelişim alanları, yapılması gerekenler ve bunların iş gücü ve kaynak gereksinimleri irdelendi. Hedef kitlenin kim olacağı üzerinde beyin fırtınaları yapıldı, bunun sonucu olarak yol haritası alternatifleri belirlendi.

Nihayet 2004 yılı Ekim ayında bu teknik değerlendirmeler sonuçlandı ve yayınlanan Proje Ana Sözleşmesi ile amaç, yöntem ve takvim belirlendi. Pardus'un “bilişim okur-yazarlığına sahip bilgisayar kullanıcılarının temel masaüstü ihtiyaçlarını hedefleyen” bir işletim sistemi olmasına, “mevcut Linux dağıtımlarının üstün taraflarını kavram, mimari ya da kod olarak kullanmasına”, ancak “otonom sisteme evrilebilecek bir yapılandırma çerçevesi ve araçları ile kurulum, yapılandırma ve kullanım kolaylığı sağlamasına” karar verildi.

Teknik hedefi ve yöntemi belirlenen proje hızla ilerlemeye başladı ve 1 Şubat 2005 tarihinde ilk ürün olan Pardus Çalışan CD 1.0 yayımlandı. Projenin amaçları ve teknik yaklaşımı hakkında Linux camiası ve kullanıcıları bilgilendirmeyi amaçlayan Çalışan CD beklenenin üzerinde ilgi gördü. Sonrasında geliştirme daha çok özgün yenilik projelerine yoğunlaştırıldı ve nihayet 26 Aralık 2005'te Pardus'un ilk kurulabilir sürümü olan Pardus 1.0 Web üzerinden yayımlanmaya başlandı.

Pardus Misyonu
Ülkemizde işletim sistemlerinin bilgi teknolojileri alanında kapsadığı yeri, dolaylı olarak etkiledikleri sektörleri ve genel olarak gelişme hareketi ile ilişkilerini irdelediğimizde şu gözlemlere varılmaktadır:

Ulusal bağımsızlık, güvenlik ve tasarruf amacıyla, kritik uygulamaların üzerinde çalışabileceği, açık ve standart bir veri yapısını destekleyen, güvenlik izlemesine imkan verecek şekilde kaynak kodu açık olan ve finansal yük oluşturmadan yaygınlaştırılabilecek bir işletim sistemine gereksinim duyulmaktadır.
Türkiye’nin bilgi teknolojileri konusundaki etkinliğinin katma değerli projelere yöneltilmesi, araştırma ve geliştirme ağırlıklı yüksek teknoloji üretimi yoluna gidilmesi gerekmektedir.
Bunun bir yandan öncülü ve bir yandan da ürünü olarak yerel bilgi birikiminin, gerek teknolojik alanda ve gerekse iş süreçleri düzeyinde, sağlanması zorunluluğu vardır.
Ülke gereklerine bağlı olarak teknolojik gelişmenin yönünü belirlemek, farklı alanların ağırlığını değiştirmek ve dolayısıyla söz konusu işletim sisteminin yol haritasına hakim olmak tercih edilmektedir.
Bu cümleden hareketle Linux temelli bir ulusal işletim sistemi dağıtımı oluşturma işine girilmesine karar verilmiştir.

Pardus Vizyonu
Üst düzeyde çeşitli tercihler ve saptamalar yapabilmek için, Pardus'un zaman içinde kaplayacağı alanı tanımlamak gereklidir.
Pardus, sürümleri farklı dikey pazarlarda, çeşitli kullanım şekillerinde ve alanlarında, toplumun her kesiminde tercih edilen, kullanılan ve yaygınlaştırılan bir işletim sistemi dağıtımı olacaktır.
Kar amacı güdülmemekle birlikte, kullanılacak ve oluşturulacak iş modelleriyle, öz kaynakları ile ayakta durabilen, sürdürülebilir bir organizasyon oluşacaktır.
Geliştiriciler, mevcut teknolojik problemlere, uygulanabilir ve yenilikçi çözümler getirerek küresel düzeyde Linux ve açık kaynak camiasına özgün katkı yapacaklardır.

Pardus'un Hedefleri
Tam Türkçe desteğini, hem karakter yapısının Türkçe’ye uygun (UTF-8 uyumluluğu), hem de kullanıcıya görünen tüm mesaj ve belgelerin Türkçe olması yoluyla sağlaması.
Mevcut Linux dağıtımlarından ve rakip diğer işletim sistemlerinden daha kolay kurulabilen ve kullanılabilen bir işletim sistemi olması.
Araç temelli ve teknoloji merkezli bir tasarım yerine görev temelli ve insan merkezli bir yaklaşımla ve esnekliği ve yüksek performansı sağlayabilecek modüler bir yapıda tasarlanması.

... Özgürdür
Lisansı sizi kısıtlamaz, üreticiyi sizden korumak için değil sizin haklarınızı korumak için tasarlanmıştır.

... Türkçe sever
Çekinmeden Türk alfabesinin tüm harflerini kullanabilirsiniz. Yazım ve sözlük denetimi yapar, sizi güzel bir Türkçe kullanmaya teşvik eder.

... Virüslere geçit vermez
İnternet'ten gelen her dosyayı kontrolden geçirmekle, ya da virüs bulaşmış bilgisayarınızı temizlemekle zaman kaybetmezsiniz.

... Hızlı kurulur
30 dakikada yüklenir. Tek kurulum işlemiyle bilgisayarınıza ofis yazılımı, İnternet gezgini, sohbet programı gibi gerekli bütün programlar da yüklenir.

... Kolay kullanılır
Grafik arayüzleri, menüleri, ikonları ile aklınıza ve güdülerinize hitap eder. Kullanmak için bilgisayar öğrenmek, ikinci bir dil bilmek ya da uzun eğitimlerden geçmek gerekmez.

... Her şey dahildir
Bir masaüstü kullanıcısının gereksinim duyacağı her türlü yazılım Kurulum CD'si içinde mevcuttur. İnternet araçları, ofis paketi, her türlü resim, müzik, film için oynatıcı ve düzenleyiciler, oyunlar, aklınıza ne gelirse...

... Özelleştirilebilir
Sistemi, kendi beğeninize göre özgürce değiştirebilirsiniz. Hem görünüş, hem de davranış açısından. Tek sınır, hayal gücünüzdür.

... Şeffaftır
Kaynak kodlarını kendi ihtiyaçlarınıza göre değiştirebilir, kendi dağıtımınızı üretebilirsiniz. Ne yaptığını ve ne yapmadığını kaynak koduna bakarak bilirsiniz.

... Çok dil bilir
Ayrı ayrı CD'ler ile tekrar yükleme yapmadan, iki dokunuşla Türkçe'den İngilizce'ye dönüşür. Herhangi başka bir dilin desteğini eklemek de son derece kolaydır.

... Eğlencelidir
Kaptan Masaüstü, PiSi ve ÇOMAR ile bilgisayar kullanmanın keyfini, tam Türkçe desteği ile bilgisayarınızı kendi dilinizde kullanmanın kolaylığını yaşarsınız.

Ve Birkaç Sıkça Sorulan Soru:
Pardus ismi nereden geliyor? Neden dağıtımın adı projenin adından farklı?
Pardus adı, Anadolu Parsı'ndan, Panthera pardus tulliana'dan geliyor.

Anadolu Parsı, Leopar alttüründeki büyük kedilerin Anadolu’daki son temsilcilerindendir. Boyu 200-250 cm, ağırlığı dişilerde 35-50 kg, erkeklerde 45-70 kg civarındadır. Yaklaşık ömrü 20 yıldır. Oldukça çevik olan Anadolu parsı, etoburdur ve geyik, yaban keçisi, yaban domuzu, küçük memeliler ve kuşlar gibi bir çok hayvan avını oluşturur. Anadolu Parsı Ege ve Batı Akdeniz, Doğu Akdeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde, daha çok ormanlık ve dağlık alanlarda yaşamıştır. Doğal yaşam alanları ve av kaynaklarının azalması parsları insanların yaşadığı yerlere yönlendirmiş ve bu da genellikle vurularak ya da zehirlenerek öldürülmelerine yol açmıştır.

Anadolu parsı ile ilgili son resmi kayıt 17 Ocak 1974 tarihinde Beypazarı ilçesinin 5 km batısında bulunan Bağözü köyünden bir kadına saldırması sonrasında vurularak öldürülmesi üzerinedir. Neslinin tükendiği yönünde görüşler bulunmasına karşın, bugün Türkiye'de 10-15 Anadolu Parsı kaldığı da öne sürülmektedir. 2001 yılında Doğu Akdeniz bölgesi Dandi mevkiinde ve Doğu Karadeniz bölgesi Müsikli deresinde, 2004 yılında da Doğu Karadeniz bölgesi Pokut yaylasında görülmüştür. Anadolu parsının varlığını kanıtlamak ve koruma altına almak için doğa gönüllülerinin çabaları aralıksız sürmektedir.

Uludağ, projenin adıdır, Pardus ise Uludağ Projesi'nin ürünlerinden sadece birisidir.

Neden Linux, neden herşeyi en baştan yazmıyoruz?
Gerek Linux çekirdeği, gerekse kullandığımız Firefox web tarayıcısı, OpenOffice.org, KDE masaüstü ortamı gibi özgür yazılımlar, çok sayıda kişi tarafından uzun bir çalışma sürecinin sonucunda bugünkü olgunluklarına ulaşmıştır. Bu çalışmayı yinelemek bize para ve zaman kaybından başka bir şey sağlamayacaktır.

Söz konusu yazılımlar özgür oldukları için, Türkçe desteğiyle ilgili ya da son kullanıcıya yönelik bir temizleme, geliştirme ihtiyacımız olduğunda, bunu yazılımı değiştirerek kolaylıkla yapabilmekteyiz. Bu geliştirmeleri özgür yazılım dünyasına geri sunmamız ise, bizi özgür yazılım ekosisteminde yer ve söz sahibi yapmakta, bu ekosistemin dinamik gücünü kendi yararlarımızı gözetecek şekilde yönlendirebilmemize imkan vermektedir.

Linux, bizim için, bilişim dünyasının bugünkü seviyesine hızla erişip, kendi özgün katkılarımızı bunun üstüne koyarak, bu seviyeyi aşmamızı sağlayacak bir sıçrama tahtası olmuştur.

Neden "Ulusal" Dağıtım, sizi ulusal yapan şey nedir?
Uludağ projesi ve ürünü olan Pardus, Linux'un ülkemizde yaygınlaşmasında önemli bir atılım oluşturacak. Bunu bir yandan tam ve doğru Türkçe desteği vermesi, diğer yandan da katma değerli projeler ve ürünler üretecek bir özgür yazılım ekosistemi kurulmasına öncülük etmesi ile sağlayacak. Bu sayede Linux ve türevlerinin lisans anlaşmalarında yer bulan özgürlükleri, özellikle değiştirme ve yeniden dağıtma özgürlüğünü sınırsız olarak kullanma olanağı edineceğiz. Pardus ve diğer Linux dağıtımlarını kullanarak yazılımımıza ve verilerimize, Pardus'un yol haritasını ve önceliklerini belirleyerek teknolojimize ve bilgimize sahip olabileceğiz. Uludağ, Linux'un ulusal ölçekte sahiplenilmesinde görev yapacak temel yapıtaşlarından birisi, bu nedenle "ulusal".

(Ek olarak diğer S.S.S.'lere bakmak isterseniz; http://www.pardus-wiki.org/index.php/SSS adresinden S.S.S.'lere ulaşabilirsiniz..)

Pardus Kullanım Kılavuzu, son kullanıcıya yönelik olarak tasarlanan ve geliştirilen Pardus Linux işletim sisteminin kurulum ve kullanımını anlatır. Yaklaşık 150 sayfa olarak tasarlanan kitabın yazımı sırasında aşağıdaki hedefler gözetilecektir.

Basitlik ve sadelik: Kitaptaki tüm terimler, son kullanıcının anlayabileceği şekilde seçilecek, bilinmeyen kelimeler için kitap sonunda bir sözlük verilecektir.
Orjinal tasarım: Kitabın son kullanıcı tarafından keyifli bir şekilde okunmasını sağlamak amacıyla uygun yazıtipi biçimleri kullanılarak grafiksel zenginliğe önem verilecektir.
Amaca uygunluk: Kitapta teorik bilgiler asgariye indirilerek, özellikle yapılan işe odaklanmayı sağlayan, hızlı, kolay ve rahat anlaşılan çözümlere öncelik verilecektir.
Hedef öğrenme: Her ana bölüm altında, söz konusu başlığın hangi amaçlı hazırlandığını ve bölüm sonunda da neler öğrenildiğini belirten alt başlıklar bulunacaktır.

Kitabın yazımına 10 Ağustos tarihinde başlanacak ve süreç tahminen (Pardus uzmanlarından gelecek desteğin hız ve miktarına göre) 30 gün sürecek. Pardus'un kurulum programının yazımına henüz başlanmadığı için kurulum programına yönelik tüm başlıklar ilk etapta atlanacak.

Pardus Kullanım Kılavuzu, Pardus'un kullanımını anlatan resmi kaynak olduğundan, hem basılı, hem de elektronik ortamda serbestçe dağıtılacaktır. Kitabın yazımında emeği geçenler kitabın başında, içerikte alıntı yapılan tüm kaynaklar ise kitap sonunda belirtilecektir.

Pardus Kullanım Kılavuzu'nun yazımı için açılan web sayfası http://www.uludag.org.tr/projeler/pardus-kilavuz adresindedir. Kılavuzun yazımı sırasında etkin görev almak (öneri getirilmesi, bölüm yazımı, yazılan bölümlerin incelenmesi ve denetiminin yapılması vb) isteyenlerin aşağıdaki e-posta listesine üye olmasını rica ederiz.

Bağlantılar
Pardus belgeleme e-posta listesi (http://liste.uludag.org.tr/mailman/listinfo/pardus-kilavuz)
Kitabın içindekiler (http://www.pardus.org.tr/projeler/pardus-kilavuz/icindekiler.html) bölümü

http://www.pardus.org.tr/images/header3.png

]Subversion Deposu
http://www.pardus.org.tr/images/hdd_mount.png
Geliştirdiğimiz projelere ait kodlar Subversion sürüm kontrol sisteminde tutulmaktadır. Subversion kullanımı ile ilgili ayrıntılı bilgi Yeni Geliştirici Kılavuzu (http://www.pardus.org.tr/belgeler/gelistirici/index.html) belgesinden alınabilir.

Projeler
Kalite Projesi
Uludağ Projesi Kalite Takımı, projenin işleyişini hızlandırmak ve yardım etmek isteyen her seviyedeki insan için iyi bir başlangıç noktası oluşturmayı hedefler. Eğer "ben de yardım etmek istiyorum" diyor, ama nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız, işinin bir kısmı da yeni gelenleri projeye ilgi alanlarına ve becerilerine göre adapte etmek olan kalite takımı size yardım edecektir.

Projenin çalışma sayfasına ulaşmak için tıklayınız. (http://kalite.uludag.org.tr/)

ÇOMAR
ÇOMAR (COnfiguration MAnageR), sistemin düzgün çalışması için gerekli olan donanım, açılış, ağ, kullanıcı, zaman, görüntü gibi ayarların mümkün olduğu kadar otomatik bir biçimde yapılmasını sağlayan, kullanıcılara bir yetki kontrolü dahilinde bu ayarları basit ve anlaşılır bir biçimde değiştirme olanağı sağlayan bir yazılımdır.

Projenin çalışma sayfasına ulaşmak için tıklayınız. (http://www.pardus.org.tr/projeler/comar/index.html)

Pisi
PiSi (Packages Installed Successfully as Intended), Ulusal Dağıtımın paket yönetim sistemidir. XML ile tanımlanmış ve inşa süreci bir Python betiği ile verilmiş kaynak paketlerden ikili paketler oluşturur ve bunları bağımlılıklarını takip ederek kurup kaldırabilir. Kaynak tanımları orjinal kodların kopyalarına gerek kalmadan, bir sürüm yönetim sistemi üzerinde tutulabilir.

Python ile modüler olarak geliştirildiği için, kolayca üzerinde araç ve yazılımlar geliştirilebilir. Veritabanı işlemleri Berkeley DB ile hızlı ve güvenli olarak çalışmaktadır. Komut satırı ve grafik arayüzü mevcuttur.

Projenin çalışma sayfasına ulaşmak için tıklayınız. (http://www.pardus.org.tr/projeler/pisi/index.html)

YALI
YALI (Yet Another Linux Installer), Pardus için geliştirilen yeni bir kurulum yazılımıdır. Kullanıcıların işletim sistemini hızlı ve sorunsuz olarak kurulum medyasından hedef sisteme yerleştirir.

Projenin çalışma sayfasına ulaşmak için tıklayınız. (http://www.pardus.org.tr/projeler/yali/index.html)

Paketler
"Paket" uygulamaların bağımsız olarak ve kolaylıkla sisteme eklenip çıkarılabilmesi için oluşturulan dosyalara verilen isimdir. Paketler projesi, Ulusal Dağıtım'da yer alacak paketleri belirlemek, kaynak kodlarından hareketle ve Ulusal Dağıtım hedefleri ile uyum içerisinde bu paketleri oluşturmaktan sorumludur.

Uygulamaların seçilmesi, hatalarının düzeltilmesi, Türkçe sorunlarının giderilmesi, PISI ve COMAR için gerekli bilgilerin sağlanıp paketlenmesi bu proje kapsamındadır. Projenin çalışma sayfasına ulaşmak için tıklayınız. (http://www.pardus.org.tr/projeler/paketler/index.html)

Masaüstü
Masaüstü ortamını daha kullanıcı dostu hale getirebilmek için geliştirilen TASMA (yönetim paneli), Kaptan Masaüstü (karşılayıcı) gibi araçları kapsayan projedir.
Kaptan Masaüstü (http://www.pardus.org.tr/projeler/masaustu/kaptan/index.html)
Tasma (http://www.pardus.org.tr/projeler/masaustu/tasma/index.html)
Zemberek Pardus (http://www.pardus.org.tr/projeler/masaustu/zemberek-pardus/index.html)

DOWNLOAD ETME, Ve DOWNLOAD Linklerindeki Sürümler HAKKINDA AÇIKLAMALAR!

Pardus 1.0
Pardus 1.0 (tam sürüm) (http://ftp://ftp.uludag.org.tr/pub/pardus/kurulan/1.0/pardus-1.0.iso) (Uludağ Yansısından İndirmektedir!)

Yukarıdaki bağlantıya tıklayarak Pardus 1.0 sürümünü indirebilirsiniz. Yardım için, kurulum belgesine başvurabilirsiniz.
Pardus 1.0'ı çeşitli yansı adreslerinden de indirebilirsiniz. Aşağıda, mevcut yansı adreslerinin bir listesi bulunmaktadır:


Bilkent Üniversitesi (http://ftp://sunsite.bilkent.edu.tr/pub/linux/pardus/pardus-1.0.iso)
Çanakkale 18 Mart Üniversitesi (http://ftp://ftp.comu.edu.tr/pub/linux/dagitim/pardus/kurulan/1.0/pardus-1.0.iso)
Hacettepe Üniversitesi (http://ftp://ftp.cs.hacettepe.edu.tr/pub/mirrors/misc/pardus-1.0.iso)
Linux Kullanıcıları Derneği (http://ftp://ftp.linux.org.tr/pub/pardus/kurulan/1.0/pardus-1.0.iso)


Pardus Çalışan CD
Çalışan CD bilgisayara kurulmadan CD okuyucunuz üzerinden çalışan Pardus sürümüdür. Pardus'u bilgisayarınıza kurmak için, yukarıda listelenen Pardus 1.0 sürümünü indirmelisiniz.

Pardus Çalışan CD 1.1 (tam sürüm Anlatımı Görebilirsiniz..) (http://www.pardus.org.tr/urunler/pardus_calisan_cd_1.1.html) // İndirme İçin ise; Burayı Tıklayın (http://ftp://ftp.uludag.org.tr/pub/pardus/calisan/1.1/pardus_calisan_cd-1.1.iso) (05/05/2005)

Pardus Çalışan CD 1.0b (tam sürüm Anlatımı Görebilirsiniz..) (http://www.pardus.org.tr/urunler/pardus_calisan_cd_1.0b.html) // İndirme İçin ise; Burayı Tıklayın (http://ftp://ftp.uludag.org.tr/pub/pardus/calisan/1.0-beta/pardus-calisan_cd-1.0b.iso) (02/02/2005)

Ek olarak; Pardus 1.0 Çalışan CD İçin Gerekli Olan Minumum (Tavsiye Edilen) Sistem Gereksinimleri:
Intel Pentium 2 ve üstü işlemci
128 MB (256 ve üstü tavsiye edilir)
CD-ROM okuyucu (4x ve üstü)

Pardus Ekran Görüntülerine;
http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/ adresinden ulaşabileceğiniz gibi arkadaşlar; dilerseniz sizin için kalıplamış olduğum .rar dosyası ile buraya tıklayarak da indirerek ekran görüntülerini elde etmiş olabilirsiniz.

http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/1.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/1.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/2.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/2.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/3.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/3.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/4.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/4.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/5.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/5.png)
http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/6.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/6.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/7.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/7.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/8.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/8.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/9.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/9.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/10.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/10.png)

http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/11.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/11.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/12.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/12.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/13.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/13.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/14.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/14.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/15.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/15.png)
http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/16.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/16.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/17.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/17.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/18.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/18.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/19.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/19.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/20.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/20.png)

http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/21.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/21.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/22.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/22.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/23.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/23.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/24.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/24.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/25.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/25.png)
http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/26.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/26.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/27.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/27.png)http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/28.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/28.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/29.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/29.png)http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/30.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/30.png)

http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/31.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/31.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/32.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/32.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/33.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/33.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/34.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/34.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/35.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/35.png)
http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/36.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/36.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/37.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/37.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/38.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/38.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/39.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/39.png) http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/thumbs/40.png (http://www.pardus.org.tr/ekran-goruntuleri/40.png)