Siyah
16-01-2007, 11:47
Rize Tarihi
Pontus Krallığı Döneminde SANNIKA Roma İmparatorluğu Döneminde Pontus Polemoniacus,Osmanlı Devleti ve Cumhuriyetin ilk dönemlerinde LAZİSTAN olarak anılan Rizenin bugünkü adının nereden geldiği yönünde farklı rivayetler vardır.Bir görüşe göre Yunancada da prinç anlamına gelen Rhizos ya da Rumcada dağ eteği anlamına gelen Rhiza sözcuklerin değişimine uğrayarak Rize oldugu seklindedir.Bir diger gorus ise Osmanlıca da kırıntı,dokuntu anlamına gelen RİZE kelimesinin aynen anlamıyla ilin adını aldıgıdır. Rize yazılı tarihine iliskin dolaysız bilgiler,Egede yasayan Miletoslu denizcilerin yoreye yaptıgı seferlerle baslar.M.Ö.670lerde Miletosların Karadeniz kıyılarında kurdukları kolonileri,Rizeye kadar uzattıkları biliniyor.Med ve Perslerin istilasına ugrayan bolge daha bu donemde İyonluların dolayısıyla Grek kulturunun etkisine girmistir.İlk caglarda Pontus Krallığının egemenligine giren Rize yoresi , 11.yya kadar İslami akımların etkisi dısında kaldı.11.da Buyuk Selcukluların yukselme doneminde Melikşahın (1072-1092) tüm Karadeniz kıyıları gibi Rizede once Bizans, daha sonra da Trabzon Rum Pontus İmparatorluguna katıldı.1461de Fatih Sultan Mehmet tarafından Trabzon ile birlikte Osmanlı sınırları içinde yeraldıgı biliniyor.19. yyın ikinci yarısında Trabzon eyaletinin bir sancak merkezi olan Batum ,Rusyaya bırakılınca Rize sancak merkezi oldu.1.Dunya Savası Ruslar tarafından isgal edilen Rize 2 MART 1918 de isgalden kurtuldu ve 1924de il merkezi oldu.
Coğrafya
Doguda Artvin,Guneyde Erzurum ve Bayburt , Batıda Trabzon ve Kuzeyde Karadeniz il sınırı olan Rize cok engebeli bir arazi yapısına sahiptir.Deniz kenarlarındaki dar vadi agızları hemen hemen hiç yoktur Yuksek rakımlı tepeler arasındaki en yuksek nokta olan kackar (3932m) yaz kıs kar tutar.Kackar dagının dogal yapısı bir cok kıs sporu yanında trekking ve dagılık için de topografyaya sahiptir.Dag kayagı için Kaçkarlar dogal bir pist gorunumundedir.
Rize ili toprakları Kuzey Anadolu kıyı daglarının yuksek kesimlerinden dogarak Karadenize dokulen irili ufaklı bir cok akarsu ile bolunur.En onemlileri Fındıklı Deresi,Buyukdere,Pazar Deresi,Karadere ,İyidere ve Fırtına Deresidir.Bu dereler cesitli yerlerde , selaleler ile suslenir,Alabalık cinsinin en iyileri bu derelerde yetisir.Rizedeki goller, dagların yuksek kesimlerinde buzulların asındırması neticesinde olusmus buzul gollerdir.Bu goller Çamlıhemsin ve İkizderenin sahip oldugu doga harikalarıdır.
Rizede kıslar ve yazlar ılık gecer.Yıllık sızaklık ortalaması +14 civarındadır.Bolge Türkiyenin en cok yagıs alan yeridir.Yılda m2 ye 2510 kg yagıs duser.Bu iklim ozeliklerine gore yorede Akdeniz bitkileri turuncgiller ve cay yetisir.
Ormanlar da en cok kayın,mese,kestane,ıhlamur ladin,kızılagac ve orman gulu bulunur.Ormanlarda kurt ,ayı,yaban domuzu,catal boynuzlu dag kecisi,hus tavuğu ve kuşlar bulunur,Bölge kus gözlemciliği için de uygun bir ortam oluşturur
EKONOMİ
İlçe ekonomisinde en büyük payı, çay tarımı alır. Bunun yanında balıkçılık, arıcılık, hayvancılık ve puro tütünü üretimi de yapılmaktadır. Çayın, halkın geçiminde bukadar önemli olması, yöredeki az kireçli toprağın bu bitki için ideal olmasından kaynaklanmaktadır. Şimdilerde ise yöremizde kivi üreticiliği yavaş yavaş yaygınlaşmaktadır. Kivi bitkiside yöremiz toprağında yetişebildiğinden halkımız alternatif tarim olarak kivi ye yonelmektedirler.
ÇAYCILIK :
Çay Bahçesi ve Müstahsiller.
Yöremizinin en önemli geçim kaynağı olan çay tarımı ilçemizdede önemli bir yer tutmaktadır.Çay tarımı 1944 yılında Örnek, Merdivenli, Kuzeyce, Sivrikale ve Subaşı köylerinde 50 dekarlık alanın çay tarımı için ayrılmasıyla başladı. Zamanımıza kadar büyük gelişmeler gösteren çay tarımı yörede fabrıkaların yapılmasına ve elde edilen ürünlerin burada işlenmesiyle bölgenin ekonomisine büyük katkısı olmuştur.Mayıs ayında başlayan çay tarımı sezonu boyunca bazan 3 bazen de 4 kere ürün alınmaktadır. Havaların soğumaması durumunda genellikle dördüncü ürün çay toplanmaktadır. Çay sezonu boyunca, bir yandan çay tarımı yapılırken bir yandanda fabikalarda sezonluk işçi olarak çalışılmaktadır.
Yöremizde devlete ait çay fabrikalarının yanısıra özel çay fabrikalarıda kurulmuştur. Bu fabrikalar çay sezonu süresince işçi çalıştırmaktadırlar.
BALIKÇILIK :
Çay tarımından başka ilçenin gelir getiren kaynaklarından biride balıkçılıktır.
Hamsi
Yöremizde olduğu gibi ilçemizdede Balıkçılık önemli bi geçim kaynağıdır. Genellikle kış boyunca balıkçılık devam etmektedir. Hamsi, palamut ve mezgit en çok rastlanan balık türleridir. Bu türlerin yanısıra başka balık türleride vardır. Son yıllarda Karedenizdeki kirlenme dolayısıyla türlerde azalma görülmektedir.
Balıkçılık zorlu bir uğraş olmasına rağmen yörede kış boyunca başka iş olanağı olmadığı için yapılmaktadır diyebiliriz. Gerçi yöre insanı için Balık ve özellikle hamsi önemli bir tüketim maddesidir. Yaz boyu tüketmek için bile salamurası yapılır. Balık yöremiz insanının vazgeçilmez besin kaynaklarından biridir.
ARICILIK :
Arı Kovanları
Yöremizin önemli geçimkaynaklarından biride arıcılıktır.Birçok köyümüzde arıcılık yapılmaktadır. Sahillerimizde rütübet oranının yüksek olması nedeniyle bu uğraş daha çok iç kısımlarda dağlık ve yaylalık alanlarda yapılmaktadır.
PURO TÜTÜNÜ ÜRETİCİLİĞİ :
Yöremizdeki bir başka gelir kaynağı ise Puro tütüncülüğü dur. Puro tütünü ilçeye özgü bir endustri bitkisidir ve Pazar adıyla anilan puroların yapımında kullanılır.Puro tütününü diğer tütünlerden ayıran eb büyük özellik yapraklarının 1 metre civarında oluşudur. Diğer tütünler gibi kıyılmayan bu tütün iç sargılık, dış sargılık ve dolguluk olarak üç aşamada kullanılır.
DİĞER :
Yöremizde, çaycılık, balıkçılık, puro tütünü ve arıcılığın dışında ekonomiye katkısı olan bir çok uygulama vardır. Bunlar hayvancılık, alabalık çiftlikleri, ticaret, sanayi, bankacılık, ormancılık ve diğer tarım türleri olarak sıralanabilir. Yöre insanı hayvancılığı, genellikle kendi süt ve süt ürünleri ihtiyacını karşılamak amacıyla yapmaktadır.
Pontus Krallığı Döneminde SANNIKA Roma İmparatorluğu Döneminde Pontus Polemoniacus,Osmanlı Devleti ve Cumhuriyetin ilk dönemlerinde LAZİSTAN olarak anılan Rizenin bugünkü adının nereden geldiği yönünde farklı rivayetler vardır.Bir görüşe göre Yunancada da prinç anlamına gelen Rhizos ya da Rumcada dağ eteği anlamına gelen Rhiza sözcuklerin değişimine uğrayarak Rize oldugu seklindedir.Bir diger gorus ise Osmanlıca da kırıntı,dokuntu anlamına gelen RİZE kelimesinin aynen anlamıyla ilin adını aldıgıdır. Rize yazılı tarihine iliskin dolaysız bilgiler,Egede yasayan Miletoslu denizcilerin yoreye yaptıgı seferlerle baslar.M.Ö.670lerde Miletosların Karadeniz kıyılarında kurdukları kolonileri,Rizeye kadar uzattıkları biliniyor.Med ve Perslerin istilasına ugrayan bolge daha bu donemde İyonluların dolayısıyla Grek kulturunun etkisine girmistir.İlk caglarda Pontus Krallığının egemenligine giren Rize yoresi , 11.yya kadar İslami akımların etkisi dısında kaldı.11.da Buyuk Selcukluların yukselme doneminde Melikşahın (1072-1092) tüm Karadeniz kıyıları gibi Rizede once Bizans, daha sonra da Trabzon Rum Pontus İmparatorluguna katıldı.1461de Fatih Sultan Mehmet tarafından Trabzon ile birlikte Osmanlı sınırları içinde yeraldıgı biliniyor.19. yyın ikinci yarısında Trabzon eyaletinin bir sancak merkezi olan Batum ,Rusyaya bırakılınca Rize sancak merkezi oldu.1.Dunya Savası Ruslar tarafından isgal edilen Rize 2 MART 1918 de isgalden kurtuldu ve 1924de il merkezi oldu.
Coğrafya
Doguda Artvin,Guneyde Erzurum ve Bayburt , Batıda Trabzon ve Kuzeyde Karadeniz il sınırı olan Rize cok engebeli bir arazi yapısına sahiptir.Deniz kenarlarındaki dar vadi agızları hemen hemen hiç yoktur Yuksek rakımlı tepeler arasındaki en yuksek nokta olan kackar (3932m) yaz kıs kar tutar.Kackar dagının dogal yapısı bir cok kıs sporu yanında trekking ve dagılık için de topografyaya sahiptir.Dag kayagı için Kaçkarlar dogal bir pist gorunumundedir.
Rize ili toprakları Kuzey Anadolu kıyı daglarının yuksek kesimlerinden dogarak Karadenize dokulen irili ufaklı bir cok akarsu ile bolunur.En onemlileri Fındıklı Deresi,Buyukdere,Pazar Deresi,Karadere ,İyidere ve Fırtına Deresidir.Bu dereler cesitli yerlerde , selaleler ile suslenir,Alabalık cinsinin en iyileri bu derelerde yetisir.Rizedeki goller, dagların yuksek kesimlerinde buzulların asındırması neticesinde olusmus buzul gollerdir.Bu goller Çamlıhemsin ve İkizderenin sahip oldugu doga harikalarıdır.
Rizede kıslar ve yazlar ılık gecer.Yıllık sızaklık ortalaması +14 civarındadır.Bolge Türkiyenin en cok yagıs alan yeridir.Yılda m2 ye 2510 kg yagıs duser.Bu iklim ozeliklerine gore yorede Akdeniz bitkileri turuncgiller ve cay yetisir.
Ormanlar da en cok kayın,mese,kestane,ıhlamur ladin,kızılagac ve orman gulu bulunur.Ormanlarda kurt ,ayı,yaban domuzu,catal boynuzlu dag kecisi,hus tavuğu ve kuşlar bulunur,Bölge kus gözlemciliği için de uygun bir ortam oluşturur
EKONOMİ
İlçe ekonomisinde en büyük payı, çay tarımı alır. Bunun yanında balıkçılık, arıcılık, hayvancılık ve puro tütünü üretimi de yapılmaktadır. Çayın, halkın geçiminde bukadar önemli olması, yöredeki az kireçli toprağın bu bitki için ideal olmasından kaynaklanmaktadır. Şimdilerde ise yöremizde kivi üreticiliği yavaş yavaş yaygınlaşmaktadır. Kivi bitkiside yöremiz toprağında yetişebildiğinden halkımız alternatif tarim olarak kivi ye yonelmektedirler.
ÇAYCILIK :
Çay Bahçesi ve Müstahsiller.
Yöremizinin en önemli geçim kaynağı olan çay tarımı ilçemizdede önemli bir yer tutmaktadır.Çay tarımı 1944 yılında Örnek, Merdivenli, Kuzeyce, Sivrikale ve Subaşı köylerinde 50 dekarlık alanın çay tarımı için ayrılmasıyla başladı. Zamanımıza kadar büyük gelişmeler gösteren çay tarımı yörede fabrıkaların yapılmasına ve elde edilen ürünlerin burada işlenmesiyle bölgenin ekonomisine büyük katkısı olmuştur.Mayıs ayında başlayan çay tarımı sezonu boyunca bazan 3 bazen de 4 kere ürün alınmaktadır. Havaların soğumaması durumunda genellikle dördüncü ürün çay toplanmaktadır. Çay sezonu boyunca, bir yandan çay tarımı yapılırken bir yandanda fabikalarda sezonluk işçi olarak çalışılmaktadır.
Yöremizde devlete ait çay fabrikalarının yanısıra özel çay fabrikalarıda kurulmuştur. Bu fabrikalar çay sezonu süresince işçi çalıştırmaktadırlar.
BALIKÇILIK :
Çay tarımından başka ilçenin gelir getiren kaynaklarından biride balıkçılıktır.
Hamsi
Yöremizde olduğu gibi ilçemizdede Balıkçılık önemli bi geçim kaynağıdır. Genellikle kış boyunca balıkçılık devam etmektedir. Hamsi, palamut ve mezgit en çok rastlanan balık türleridir. Bu türlerin yanısıra başka balık türleride vardır. Son yıllarda Karedenizdeki kirlenme dolayısıyla türlerde azalma görülmektedir.
Balıkçılık zorlu bir uğraş olmasına rağmen yörede kış boyunca başka iş olanağı olmadığı için yapılmaktadır diyebiliriz. Gerçi yöre insanı için Balık ve özellikle hamsi önemli bir tüketim maddesidir. Yaz boyu tüketmek için bile salamurası yapılır. Balık yöremiz insanının vazgeçilmez besin kaynaklarından biridir.
ARICILIK :
Arı Kovanları
Yöremizin önemli geçimkaynaklarından biride arıcılıktır.Birçok köyümüzde arıcılık yapılmaktadır. Sahillerimizde rütübet oranının yüksek olması nedeniyle bu uğraş daha çok iç kısımlarda dağlık ve yaylalık alanlarda yapılmaktadır.
PURO TÜTÜNÜ ÜRETİCİLİĞİ :
Yöremizdeki bir başka gelir kaynağı ise Puro tütüncülüğü dur. Puro tütünü ilçeye özgü bir endustri bitkisidir ve Pazar adıyla anilan puroların yapımında kullanılır.Puro tütününü diğer tütünlerden ayıran eb büyük özellik yapraklarının 1 metre civarında oluşudur. Diğer tütünler gibi kıyılmayan bu tütün iç sargılık, dış sargılık ve dolguluk olarak üç aşamada kullanılır.
DİĞER :
Yöremizde, çaycılık, balıkçılık, puro tütünü ve arıcılığın dışında ekonomiye katkısı olan bir çok uygulama vardır. Bunlar hayvancılık, alabalık çiftlikleri, ticaret, sanayi, bankacılık, ormancılık ve diğer tarım türleri olarak sıralanabilir. Yöre insanı hayvancılığı, genellikle kendi süt ve süt ürünleri ihtiyacını karşılamak amacıyla yapmaktadır.
